Categorie archief: De Aarde

Meer verbondenheid, meer liefde, meer bewustzijn – 365 dagen verbinden met de #natuur – #ecopsychologie


23 augustus 2012

Dag 365: Meer verbondenheid, meer liefde, meer bewustzijn

Het is dan zover! De allerlaatste blog uit deze serie. Een heel jaar lang heb ik me dagelijks verbonden met de natuur en er over geschreven. Heel veel onderwerpen zijn langsgekomen en altijd kwamen er natuurlijke wijsheden uit. Wat heeft het schrijven van deze blog mij eigenlijk opgeleverd, naast een hoeveelheid lezers?

Als ik het jaar zo terugkijk zijn er maar een paar momenten geweest dat ik niet goed wist waar ik over moest schrijven. De natuur is zo veelomvattend en zo dicht bij wie ik in de kern ben, dat er juist met een psychologische insteek veel inspiratie uit te halen valt. Ik zag natuurlijke systemen weerspiegeld in mezelf en in de mensheid.

Het verbinding maken met de natuur heeft me laten ervaren hoe het is om zonder ‘denken’ te bestaan. Voor mij is het ‘ervaren’, met alle zintuigen die ik rijk ben (en daarmee het denken/piekeren/analyseren buitenspel zetten), dé manier geworden om te Zijn. De natuur is namelijk één groot voorbeeld in Zijn. En aangezien ik als mens uit de natuur afkomstig ben en een heleboel zintuigen gemeen heb met andere organismen, is het logisch om me op mijn plek te voelen.

Op het moment dat ik deze ervaringen ging delen, ontstond er een uitwisseling van ervaringen met anderen die hetzelfde resultaat in de natuur behaalden. De wandelaars in mijn Terugnaarjenatuur wandeling, en één-op-één counsellingsessies bevestigden dat keer op keer.

Een steeds groter wordende groep heeft behoefte om het denken af en toe stop te zetten en terug naar de basis te gaan. Niet voor niets komen velen tot rust in natuurlijke omgevingen. Daar zijn we heel dicht bij wie we van nature zijn; een organisme dat op de best mogelijke wijze tot zijn recht wil komen door aantrekkelijkheden op te zoeken die goed voor het is.

Ik heb het nodig en in mijn beleving heeft de hele wereld het nodig: teruggaan naar de basis waar het leven om draait, om van daaruit een gezonde harmonieuze wereld te creëren. Hoe meer ik me verbindt met de natuur, hoe meer ik er van ga houden en hoe belangrijker ik het vindt om er in de juiste balans mee samen te leven. De natuur heeft al zoveel oplossingen bedacht en blijkt in staat te zijn om als één geheel te functioneren. Daar moeten wij mensen nog zoveel van leren.

Wordt niet meer vervolgd.

Dit was de laatste aflevering uit de serie “365 dagen verbinden met de natuur”

Françoise Vaal

Weer leren vertrouwen op jezelf via de natuur?  Lees mijn ebook Zelfvertrouwen! alhier te koop bij bol.com

cover def lores klein

Hoe werkt dit boek?
Na een uitleg over hoe het kan dat we de verbinding met onszelf zijn verloren, volgen vier stappen die mijns inziens nodig zijn om weer in verbinding te komen met jezelf. In iedere stap geef ik ook een samenvatting van de ervaringen van twee cliënten, Tom en Lisa**. Zij volgden met succes deze methode.
Aan het eind van ieder hoofdstuk vind je oefeningen die je helpen met het specifieke onderdeel dat daarvoor is uitgelegd.
De vier stappen zijn:
 
Stap 1: Onderzoeken wat natuur voor je doet
Hierin ga je onderzoeken welke invloed de natuur op je heeft en welke ervaringen je ermee hebt gehad. Je weer openstellen voor zintuiglijke prikkelingen die voor je welzijn zorgen, staat hier centraal.
 
Stap 2: Bewust worden van het hoofd versus het lichaam
Deze stap maakt je bewust van het verschil tussen gedachten en gevoel. Het wordt je duidelijk op welke wijze je rationele denken je zintuigen kan dwarszitten. Verschillende manieren van het omzeilen van de zintuigen en hoe je dit kunt voorkomen worden besproken.
 
Stap 3: Het lichaam weer verbinden met het hoofd
Het creëren van optimale samenwerking tussen gevoel en ratio is de volgende stap. Belangrijk is om de juiste woorden te leren geven aan wat je voelt. Het voelen en denken wordt weer één. Het bekrachtigen van ervaringen door er woorden aan te geven is van essentieel belang om positieve ervaringen te verankeren in je lichaam. Dan weet je wanneer je op jezelf kunt vertrouwen.
 
Stap 4: Met zelfvertrouwen je eigen pad volgen
Als laatste ga je durven volgen wat je hart je ingeeft: je gaat in actie komen!
In deze stap leer je, aan de hand van voorbeelden en een actieplan, verschillende mogelijkheden om vol zelfvertrouwen de juiste weg te kiezen of beslissingen te nemen.

Advertenties

3 reacties

Opgeslagen onder Dagboek, De Aarde, Dieren, ecopsychologie, emoties, natuur, zintuigen

De drie stappen van oprechte verbondenheid – 365 dagen verbinden met de #natuur – #ecopsychologie


22 augustus 2012

Dag 364: De drie stappen van oprechte verbondenheid

De allerbelangrijkste stap die je als mens kunt maken om je verbonden te voelen met je omgeving, is je te realiseren dat je deel uitmaakt van een heel groot web van leven. Het lijkt zo voor de hand te liggen, maar hoe vaak sta je er werkelijk bij stil?

Sommige mensen ervaren niet eens dat ze in een web zitten binnen hun gezin en varen hun eigen koers. Ze houden geen rekening met anderen, of hebben geen idee welke uitwerking hun acties hebben. Sommigen zeggen wel rekening te houden, maar laten dat in gedrag niet blijken. Zo completteren ze het web niet en is het web instabiel.

De tweede belangrijke stap die je moet maken om verbondenheid te voelen en te creëren, is het toestemming vragen om een bepaalde actie te verrichten binnen het web. Dat klinkt meteen al heel zwaar als je zou denken dat je in drievoud een verzoek in moet dienen binnen je gezin. In de werkelijkheid is dit veel eenvoudiger. Het begint met het uiten van een wens, dat je graag iets zou willen doen, in plaats van de anderen meteen te confronteren met een actie. Het uiten van die wens en de feedback die je daarop krijgt is maar een heel klein, maar onmisbaar, stapje om je aanwezigheid binnen het web duidelijk te maken en daarmee tegelijkertijd het web te valideren.

Toen ik afgelopen week een documentaire zag over de rellen in Engeland vorig jaar (zie ook Dag 37), werd het pijnlijk duidelijk hoe het web werkt. Het gedrag van de relschoppers is af te keuren, maar ook weer begrijpelijk: zij voelden zich geen deel uit maken van het grote maatschappij-web. Er zitten twee kanten aan de oplossing: men moet zich geaccepteerd voelen door het web, waardoor het voor de hand ligt om een positieve bijdrage aan datzelfde web te leveren.

In woorden is dit even snel opgeschreven, maar het kost velen enorme energie om een dergelijke situatie te creëren.

Mensen die het web om hen heen daadwerkelijk voelen omdat ze er deel van uitmaken, houden als vanzelfsprekend rekening met datzelfde web. Een positieve uitwisseling vindt dan plaats: het web houdt dan ook rekening met hen.

Hoe meer je in de natuur verblijft, of op welke wijze dan ook in contact komt met een natuurlijke omgeving, hoe duidelijker het wordt hoe alle onderdelen in het web passen. Je hoeft je maar een klein beetje open te stellen om samenwerkingen te zien. Het toestemming krijgen van de natuur om op een bepaalde plek iets te mogen doen (dat gaat niet via woorden maar via de zintuigen die aangeven of iets wenselijk is op een bepaalde plek of niet) is dus ook essentieel. Rekening houden met kwetsbare gebieden of dieren moet vanzelfsprekend zijn.

Tenslotte is het van belang om de positieve ervaringen, of geleerde lessen, met andere web-leden te delen. Deze openheid brengt automatisch een verbinding tussen mensen, maar ook tussen mens en natuur, teweeg. De verbondenheid wordt alleen maar groter. Dus als we de enorme diversiteit aan media vaker zouden gebruiken om positieve ervaringen en signalen te delen, in plaats van de uitwassen in negatief en afbrekend gedrag, dan pas verbinden we ons écht.

Wordt vervolgd.

Françoise Vaal

cover Zelfvertrouwen!

Weer leren vertrouwen op jezelf via de natuur?  Lees mijn ebook Zelfvertrouwen! alhier te koop bij bol.com

Hoe werkt dit boek?
Na een uitleg over hoe het kan dat we de verbinding met onszelf zijn verloren, volgen vier stappen die mijns inziens nodig zijn om weer in verbinding te komen met jezelf. In iedere stap geef ik ook een samenvatting van de ervaringen van twee cliënten, Tom en Lisa**. Zij volgden met succes deze methode.
Aan het eind van ieder hoofdstuk vind je oefeningen die je helpen met het specifieke onderdeel dat daarvoor is uitgelegd.
De vier stappen zijn:

Stap 1: Onderzoeken wat natuur voor je doet
Hierin ga je onderzoeken welke invloed de natuur op je heeft en welke ervaringen je ermee hebt gehad. Je weer openstellen voor zintuiglijke prikkelingen die voor je welzijn zorgen, staat hier centraal.

Stap 2: Bewust worden van het hoofd versus het lichaam
Deze stap maakt je bewust van het verschil tussen gedachten en gevoel. Het wordt je duidelijk op welke wijze je rationele denken je zintuigen kan dwarszitten. Verschillende manieren van het omzeilen van de zintuigen en hoe je dit kunt voorkomen worden besproken.

Stap 3: Het lichaam weer verbinden met het hoofd
Het creëren van optimale samenwerking tussen gevoel en ratio is de volgende stap. Belangrijk is om de juiste woorden te leren geven aan wat je voelt. Het voelen en denken wordt weer één. Het bekrachtigen van ervaringen door er woorden aan te geven is van essentieel belang om positieve ervaringen te verankeren in je lichaam. Dan weet je wanneer je op jezelf kunt vertrouwen.

Stap 4: Met zelfvertrouwen je eigen pad volgen
Als laatste ga je durven volgen wat je hart je ingeeft: je gaat in actie komen!
In deze stap leer je, aan de hand van voorbeelden en een actieplan, verschillende mogelijkheden om vol zelfvertrouwen de juiste weg te kiezen of beslissingen te nemen.

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder Dagboek, De Aarde, Dieren, ecopsychologie, emoties, natuur

Moedig een eeuwenoude inefficiënte denkwijze loslaten – 365 dagen verbinden met de #natuur – #ecopsychologie


20 augustus 2012

Dag 362: Moedig een eeuwenoude inefficiënte denkwijze loslaten

Het afgelopen jaar ben ik tegen de mooiste natuuroplossingen aangelopen. Niet alleen wat zij ons aan persoonlijk welzijn te leren heeft, maar ook hoe we de wereld schoner kunnen maken met op de natuur-gebaseerde ontwerpen.

Zo leerde ik op dag 18 dat we van schimmels kunnen leren hoe we de meest efficiënte routes kunnen maken. Op dag 262 begreep ik dat de mens alles moet verhitten en bewerken, met enorme hoeveelheden energieverbruik, terwijl de natuur dat zelf kan, zonder veel energie op te souperen. Bijvoorbeeld mosselen die het allersterkste cement op natuurlijke wijze en met minimale inspanning maken. Stel je eens voor dat we al die kolen, al die kernenergie niet meer nodig hebben omdat we energie op natuurlijke wijze maximaal kunnen benutten!

De life’s principles, opgesteld door het Biomimicry Institute, haalde ik op dag 13 al aan. Het belang van dichtbij produceren met de meest van nature voorhanden zijnde middelen, op een niet vervuilende en niet rovende wijze, is onze enige toekomst.

Om op een nieuwe wijze te gaan ontwerpen en leven moeten we het een en ander loslaten. Allereerst mag het idee dat grondstoffen onuitputtelijk zijn (en afval nu eenmaal een gegeven is), de laan uit. Deze eeuwenoude overtuiging moet plaatsmaken voor een veel harmonieuzer gedachtegang. Het nieuwe uitgangspunt moet zijn: hoe kunnen we produceren zonder te vervuilen en hoe kunnen we alles weer hergebruiken met zo min mogelijk energieverbruik, voor het welzijn van zowel mens als natuur?

Natuurlijk is dit een enorme ommekeer in denk- en werkwijze. En dit geldt niet alleen voor het produceren van iets, maar ook voor hoe de mens daarvoor klaargestoomd wordt. Het loslaten van de oude wijze van educatie (iedereen wordt nog altijd opgeleid om in een eeuwenoud productieproces te gaan werken) hoort daar ook bij. Ofwel: waar wij ons leven op gebaseerd hebben, moet veranderen voor het welzijn van iedereen.

Het moge duidelijk zijn dat rigoureuze van bovenaf opgelegde politieke systemen (dictatuur of communisme) uiteindelijk niet werken. Het gaat om het geloof van binnenuit, bij ieder mens, dat het anders moet en kán. Dat niet alleen de Amerikaanse democraten, maar iedereen ter wereld zegt: “Yes we can!

Wordt vervolgd.

Françoise Vaal

Verandering van binnenuit bewerkstelligen? Lees dan mijn ebook – Zelfvertrouwen! Leer vertrouwen op je natuurlijke zelf – Het is te verkrijgen bij bol.com alhier

cover Zelfvertrouwen!

In dit boek heb ik de theorie van toegepaste ecopsychologie gecombineerd met veel oefeningen die ik heb gehanteerd in mijn counsellingpraktijk. Zelf leerde ik dat de zintuigen veel eerder dan onze gedachten laten weten wat wij echt nodig hebben voor onze gezondheid en ons welbevinden. Gedachten kunnen ons buitengewoon voor de gek houden, maar onze zintuigen zijn altijd eerlijk. Een authentiek zelfvertrouwen kan alleen aangekweekt worden wanneer we weer durven te vertrouwen op die zintuigen. Door wat meer in contact te komen met de natuur gaat dat eenvoudiger. Daar staan onze zintuigen open en zijn we beter in staat om te luisteren naar de informatie die ons lichaam afgeeft. Het boek geeft talloze voorbeelden van wetenschappelijk onderzoek waaruit blijkt hoe hard wij de natuur nodig hebben voor onze geestelijke en fysieke gezondheid. Aan de hand van praktijkvoorbeelden en oefeningen leer je geleidelijk te gaan vertrouwen op de wijsheid van je zintuigen en zo te vertrouwen op je natuurlijke zelf.

Hoe werkt dit boek?
Na een uitleg over hoe het kan dat we de verbinding met onszelf zijn verloren, volgen vier stappen die mijns inziens nodig zijn om weer in verbinding te komen met jezelf. In iedere stap geef ik ook een samenvatting van de ervaringen van twee cliënten, Tom en Lisa**. Zij volgden met succes deze methode.
Aan het eind van ieder hoofdstuk vind je oefeningen die je helpen met het specifieke onderdeel dat daarvoor is uitgelegd.
De vier stappen zijn:

Stap 1: Onderzoeken wat natuur voor je doet
Hierin ga je onderzoeken welke invloed de natuur op je heeft en welke ervaringen je ermee hebt gehad. Je weer openstellen voor zintuiglijke prikkelingen die voor je welzijn zorgen, staat hier centraal.

Stap 2: Bewust worden van het hoofd versus het lichaam
Deze stap maakt je bewust van het verschil tussen gedachten en gevoel. Het wordt je duidelijk op welke wijze je rationele denken je zintuigen kan dwarszitten. Verschillende manieren van het omzeilen van de zintuigen en hoe je dit kunt voorkomen worden besproken.

Stap 3: Het lichaam weer verbinden met het hoofd
Het creëren van optimale samenwerking tussen gevoel en ratio is de volgende stap. Belangrijk is om de juiste woorden te leren geven aan wat je voelt. Het voelen en denken wordt weer één. Het bekrachtigen van ervaringen door er woorden aan te geven is van essentieel belang om positieve ervaringen te verankeren in je lichaam. Dan weet je wanneer je op jezelf kunt vertrouwen.

Stap 4: Met zelfvertrouwen je eigen pad volgen
Als laatste ga je durven volgen wat je hart je ingeeft: je gaat in actie komen!
In deze stap leer je, aan de hand van voorbeelden en een actieplan, verschillende mogelijkheden om vol zelfvertrouwen de juiste weg te kiezen of beslissingen te nemen.

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder Dagboek, De Aarde, Dieren, ecopsychologie, emoties, natuur

Natuur-verbondenheid leer je op jonge leeftijd – 365 dagen verbinden met de #natuur – #ecopsychologie


18 augustus 2012

Dag 360: Natuur-verbondenheid leer je op jonge leeftijd

Terugkijkend naar de afgelopen 359 dagen van verbinding maken met de natuur, vallen me een aantal situaties met kinderen op. En dan ook nog in twee uitersten: kinderen die zich laten verwonderen door de natuur en kinderen die er heel angstig voor zijn. Het ligt voor de hand om te denken dat dit laatste aan de aard van het kind zelf ligt, maar wij weten inmiddels natuurlijk beter!

Toen ik op dag 200 een meisje in het vogelhospitaal ontmoette dat niet alleen bang voor alle vogels was, maar ook alles vies vond, wist ik zeker dat deze emoties niet van nature van haar afkomstig waren. Alle andere kinderen uit haar klas waren nieuwsgierig, de één met een voorkeur voor roofvogels, de ander voor eendjes, maar allemaal in enige mate verwonderd. In het ergste geval zou je kunnen denken dat ze nooit met dieren (of natuur) in aanraking komt en in het beste geval dat ze het leert van haar ouders die zelf bang voor dieren zijn of alles wat maar natuurlijk is ‘vies’ vinden.

Deze blog werd veel gelezen en ik kreeg een aantal reacties. De schrik zat er bij velen goed in. Menig lezer vond het onvoorstelbaar (en kwalijk) dat het dus mogelijk is dat kinderen zo ver van hun natuurlijke omgeving verwijderd kunnen zijn.

Niet alleen in het onderwijs is het van belang om naast rekenen en taal voldoende kennis te verspreiden over de natuur die ons nog altijd voedt. Ouders hebben ook een belangrijke functie in het ‘normaal’ laten zijn van natuur. Het kan helaas al op de meest onschuldige manier misgaan, bijvoorbeeld door als ouder te roepen dat modder vies is en je er ver van moet blijven. Ik snap dat de achterliggende reden is dat je als ouder niet zit te wachten op nog meer was in de wasmand. Maar door te zeggen dat het vies is, leer je je kind dat modder en zand (want dat is het) iets is waar je als mens niets mee te maken moet hebben.

En zo creëer je met kleine stapjes een scheiding tussen mens en natuur. We moeten ons daar veel bewuster van zijn. Pas als we weer diep in ons hart voelen hoe hard we de natuur nodig hebben om te overleven, dan kunnen we goed voor onze omgeving zorgen en deze weer gezond maken.

Wordt vervolgd.

Françoise Vaal

Mijn ebook – Zelfvertrouwen! Leer vertrouwen op je natuurlijke zelf – met oefeningen in een natuurlijke omgeving, is te koop bij bol.com alhier

cover Zelfvertrouwen!

In dit boek heb ik de theorie van toegepaste ecopsychologie gecombineerd met veel oefeningen die ik heb gehanteerd in mijn counsellingpraktijk. Zelf leerde ik dat de zintuigen veel eerder dan onze gedachten laten weten wat wij echt nodig hebben voor onze gezondheid en ons welbevinden. Gedachten kunnen ons buitengewoon voor de gek houden, maar onze zintuigen zijn altijd eerlijk. Een authentiek zelfvertrouwen kan alleen aangekweekt worden wanneer we weer durven te vertrouwen op die zintuigen. Door wat meer in contact te komen met de natuur gaat dat eenvoudiger. Daar staan onze zintuigen open en zijn we beter in staat om te luisteren naar de informatie die ons lichaam afgeeft. Het boek geeft talloze voorbeelden van wetenschappelijk onderzoek waaruit blijkt hoe hard wij de natuur nodig hebben voor onze geestelijke en fysieke gezondheid. Aan de hand van praktijkvoorbeelden en oefeningen leer je geleidelijk te gaan vertrouwen op de wijsheid van je zintuigen en zo te vertrouwen op je natuurlijke zelf.

Hoe werkt dit boek?
Na een uitleg over hoe het kan dat we de verbinding met onszelf zijn verloren, volgen vier stappen die mijns inziens nodig zijn om weer in verbinding te komen met jezelf. In iedere stap geef ik ook een samenvatting van de ervaringen van twee cliënten, Tom en Lisa**. Zij volgden met succes deze methode.
Aan het eind van ieder hoofdstuk vind je oefeningen die je helpen met het specifieke onderdeel dat daarvoor is uitgelegd.
De vier stappen zijn:

Stap 1: Onderzoeken wat natuur voor je doet
Hierin ga je onderzoeken welke invloed de natuur op je heeft en welke ervaringen je ermee hebt gehad. Je weer openstellen voor zintuiglijke prikkelingen die voor je welzijn zorgen, staat hier centraal.

Stap 2: Bewust worden van het hoofd versus het lichaam
Deze stap maakt je bewust van het verschil tussen gedachten en gevoel. Het wordt je duidelijk op welke wijze je rationele denken je zintuigen kan dwarszitten. Verschillende manieren van het omzeilen van de zintuigen en hoe je dit kunt voorkomen worden besproken.

Stap 3: Het lichaam weer verbinden met het hoofd
Het creëren van optimale samenwerking tussen gevoel en ratio is de volgende stap. Belangrijk is om de juiste woorden te leren geven aan wat je voelt. Het voelen en denken wordt weer één. Het bekrachtigen van ervaringen door er woorden aan te geven is van essentieel belang om positieve ervaringen te verankeren in je lichaam. Dan weet je wanneer je op jezelf kunt vertrouwen.

Stap 4: Met zelfvertrouwen je eigen pad volgen
Als laatste ga je durven volgen wat je hart je ingeeft: je gaat in actie komen!
In deze stap leer je, aan de hand van voorbeelden en een actieplan, verschillende mogelijkheden om vol zelfvertrouwen de juiste weg te kiezen of beslissingen te nemen.

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder Dagboek, De Aarde, Dieren, ecopsychologie, emoties, natuur

Klimaatverandering oplossen begint bij aantrekkingskracht – 365 dagen verbinden met de #natuur – #ecopsychologie


17 augustus 2012

Dag 359: Klimaatverandering oplossen begint bij aantrekkingskracht

Het werd hoog tijd, maar eindelijk beginnen psychoanalytische wetenschappers het nu wel eens te worden: de menselijke psyche heeft invloed op het niet aanpakken van klimaatverandering. Huh? Maar we willen toch allemaal een gezonde wereld zonder allerlei natuurrampen? Wat houdt ons dan tegen?

Er zijn natuurlijk altijd weer studies met de daarbij behorende cijfers nodig (zie hier voor interview met wetenschapper in NY Times) om te bevestigen wat ieder logisch nadenkend mens al lang had kunnen bedenken: Angst, aannames en excuses om er niet over na te denken, het bij anderen neerleggen van het probleem en het uit onmacht niet te weten waar te beginnen, houdt ons tegen om problemen daadwerkelijk aan te pakken.

Iedereen wil een gezond klimaat, schoon water en gifvrij land. Er is niemand die niet van welke natuur dan ook houdt. We zijn echter opgegroeid in een tijd die nog steeds qua indeling gebaseerd is op de industriële revolutie, denkende dat er onuitputtelijke grondstoffen voorhanden zijn en dat het allemaal niet op kan. We worden in het onderwijs nog altijd klaargestoomd om deel te nemen aan datzelfde proces dat eeuwen geleden werd ontworpen. Struisvogelpolitiek ligt dus voor de hand; het voelt comfortabel, zo leven en handelen we al eeuwen, dus waarom zullen we het veranderen? Daarnaast zijn we ook nog eens angstig om te veranderen, want dan weten we niet wat ons voorland zal zijn. Maar juist deze struisvogelpolitiek en angst brengen apathie voort. Wat ons boven het hoofd hangt is groot en niet te overzien, zodat we als een ‘deer in the headlights’ bevriezen. We ondernemen geen actie, met als gevolg dat we overreden zullen worden.

Wanneer is de kans groter dat je tot actie overgaat om de wereld beter te maken in plaats van verder te vervuilen? Dat kan pas als er gevoelens van verbondenheid met de natuur zijn. Die verbondenheid voel je pas goed wanneer je natuurlijke zintuigen geprikkeld worden. Uiteraard is het regelmatig en voor langere tijd in contact komen met natuur van groot belang.  Een zeer onderschatte maar uiterst belangrijke rol is hier weggelegd voor de maatschappij, voor het onderwijs en voor ouders.

Je kunt pas echt om iets geven als je ervan houdt. En je kunt pas echt van iets houden als je er verbinding mee maakt. Het lot van onze planeet ligt in de liefde die wij voelen voor onze leefomgeving.

Wordt vervolgd.

Françoise Vaal

Verbondenheid met de natuur zoeken op een dieper niveau? Klik hier

1 reactie

Opgeslagen onder Dagboek, De Aarde, ecopsychologie, emoties, natuur

Bewustwording van jouw aandeel in het web is essentieel – 365 dagen verbinden met de #natuur – #ecopsychologie


15 augustus 2012

Dag 357: Bewustwording van jouw aandeel in het web is essentieel

De quote die ik vandaag op Facebook lees van de Dalai Lama is een cadeautje:

“Developing concern for others, thinking of them as part of us, brings us self-confidence, reduces our sense of suspicion and mistrust, and enables us to develop a calm mind.”

De belangrijke actie die hierin zit, blijkt tevens de moeilijkste te zijn: aan anderen denken als zijnde een deel van ons.

In de toegepaste ecopsychologie wordt gesproken over webstrings. Hiermee bedoelt dr. Michael Cohen, de onzichtbare (maar wel voelbare!) draden waarmee wij allen met elkaar verbonden zijn in het grote web. De Dalai Lama focust in zijn quote op de webstrings tussen mensen, maar webstrings moeten in een breder kader getrokken worden. Niet alleen zijn er onderlinge menselijke verbanden, maar ook zijn wij onlosmakelijk verbonden met onze natuurlijke omgeving door de voeding die we ervan krijgen.

Iedere actie die één organisme doet, is voelbaar in het hele web. Op kleine schaal kan het iets zijn binnen het gezin, wanneer één van de familieleden iets onderneemt waar het hele gezin last van heeft. Op iets grotere schaal kan het betekenen dat iemand in een buurt onrust zaait of zich niet harmonieus gedraagt waardoor er een negatief geladen sfeer ontstaat. Vervolgens krijgt iemand het aan zijn hart, kunnen kinderen niet slapen, slaagt er iemand niet voor zijn examen, waardoor ouders harder moeten werken om weer het geld voor volgend jaar op tafel te krijgen, waardoor een ander familielid minder aandacht krijgt en gestrest raakt, waardoor de hond het moet ontgelden, waardoor deze zijn tanden in de kat van de buren zet, waardoor er burenruzie ontstaat en de één de ander doodschiet, waardoor de wijk een nog slechtere naam krijgt en niemand zijn huis verkocht krijgt, waardoor mensen in financiele problemen komen………..etc.

We staan eigenlijk nooit stil bij onze acties en de gevolgen daarvan voor het grote geheel. Dat was niet het geval toen we nog in kleine gemeenschappen leefden en iedere verandering snel voelbaar was. De gevolgen die onze acties nu hebben zijn veel onduidelijker doordat we in grote gemeenschappen leven en zeer individualistisch zijn. Hierdoor zijn we sneller geneigd grenzen te overschrijden, omdat we simpelweg niet tegengehouden worden door onze omgeving.

Zo kun je de vervuiling van de aarde ook bekijken. Doordat we op de korte termijn niet voelen en ervaren wat we verkeerd doen, gaan we zonder nadenken door. Ik zie niet wat er gebeurt als ik veel te veel wasmiddel gebruik. Het water dat ik drink wordt gezuiverd, de sloot naast mijn huis veranderd niet en ik merk niets aan het grondwater. En dus ervaar ik de gevolgen niet. Dat ga je pas aanvoelen wanneer je verbinding maakt met je omgeving en oprecht geïnteresseerd bent in wat het nodig heeft om goed te kunnen leven (of het nu een mens is of de natuurlijke omgeving).

Het moge duidelijk zijn dat goede relaties bestaan doordat er een evenwicht is tussen geven en nemen. Die balans kan pas ontstaan als je er af en toe bij stilstaat wat jouw acties tot gevolg hebben en hoe ze het grote web raken.

Daarmee is het bewust worden van de invloed die je hebt op het web, de allerbelangrijkste stap om tot verbetering van onze totale samenleving te komen.

Wordt vervolgd.

Françoise Vaal

Verbinding maken met de natuurlijke omgeving? Klik hier

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder Dagboek, De Aarde, ecopsychologie, emoties, natuur, zintuigen

De onbewuste krachten die Het Leven maken – 365 dagen verbinden met de #natuur – #ecopsychologie


12 augustus 2012

Dag 354: De onbewuste krachten die Het Leven maken

Aan welke onbewuste krachten al het leven blootstaat, lijkt in eerste instantie alleen ecologen te interesseren. Gelukkig zijn er steeds meer mensen die op verschillende niveaus mindfulness beoefenen, waardoor een steeds grotere groep mensen inziet hoe alles met alles verbonden is en waar het leven werkelijk om gaat. Maar wat zijn nu eigenlijk die onbewuste krachten waar we allemaal mee om moeten gaan?

Wetenschapper/schrijver Tim Flannery verdeelt de krachten in drieën. Allereerst is er de originele levenskracht van het ontstaan van leven, vervolgens is er het zoeken naar de beste omgeving om in te gedijen, zowel letterlijk als figuurlijk (sociaal) en tenslotte is daar het aanpassen en deel uitmaken van die omgeving.

Het lijkt bijna te simpel om dit los te laten op al het leven op aarde. En toch gelden deze drie stappen voor alles wat leeft. Het zijn de basiswetten die ten grondslag liggen aan de gehele evolutie van organismen. Of we nu willen of niet, dit is wat ons leidt, hoe we tot ontwikkeling komen en hoe we uiteindelijk leven.

Ik ga nog een stapje verder door deze basiskrachten te vergelijken met hoe wij een relatie met anderen aangaan; allereerst ontstaat er een aantrekkingskracht tussen twee mensen en is een verbinding geboren. Vervolgens gaan deze twee mensen de uitdaging aan om te kijken in welke letterlijke en sociale omgeving ze het beste tot hun recht komen. Niet alleen met zijn tweeën proberen ze dat te bewerkstelligen, maar ook als stel in een groter sociaal geheel, zoals een gezin of uiteindelijk een familie. Tenslotte zal de duur van de relatie uitwijzen of ze in staat zijn geweest zich positief aan te passen binnen dat geheel.

Het moge duidelijk zijn dat stap 1 de makkelijkste is voor de meeste mensen. Verliefd worden of een verbinding aangaan met iemand die op één of andere wijze aantrekkelijk voor je is, is meestal niet moeilijk. Het gaat natuurlijk mis als de juiste omgeving niet gevonden kan worden. Dan moet je denken aan culturele of religieuze verschillen, maar ook aan letterlijke omgevingen waarin mensen niet gelukkig zijn. Bijvoorbeeld omdat ze te ver van hun familie wonen, of omdat ze liever in een open ruimte wonen dan in een bos. Gaat er bij stap twee al iets niet soepel, dan moge duidelijk zijn dat stap 3 niet optimaal gehaald gaat worden en de relatie uiteindelijk uiteenvalt.

Het komt ook voor dat het aanpassen aan de omgeving een groot probleem is. Innerlijke weerstanden spelen op en aan onderlinge verwachtingen wordt dan niet voldaan. Ook dan gaat een relatie het niet redden. Het is dus van groot belang om in een vroeg stadium te gaan voelen (niet denken!) of de omgeving aantrekkelijk genoeg is, zodat een stukje aanpassing geen probleem geeft.

Als dit eenvoudig te doen zou zijn, zouden relatietherapeuten zoals ik overbodig zijn. Maar het is niet onmogelijk om open te staan voor daadwerkelijke gevoelens en dicht bij jezelf te blijven. Zolang je maar helder voor ogen hebt wat de basis van leven is.

Wordt vervolgd.

Françoise Vaal

Jezelf open leren stellen voor al je zintuigen? Klik hier

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder Dagboek, De Aarde, ecopsychologie, natuur, zintuigen

Het hulpvaardige instinct is onmisbaar – 365 dagen verbinden met de #natuur – #ecopsychologie


29 juli 2012

Dag 340: Het hulpvaardige instinct is onmisbaar

Alles is met alles verbonden. We voelen het vaak niet zo, maar toch is het zo. De kleinste verandering in een ecologisch systeem kan voor alle gelieerde onderdelen een groot effect hebben. Dit kan in een relatie, in een gezin, in een familie, op de werkvloer, in een wijk, stad, land, en ja, zelfs de wereld plaats vinden. Niemand kan alles alleen. We zouden dat soms willen, maar we zijn altijd afhankelijk van anderen.

Diep in ons zit een altruïsme mechanisme dat ervoor zorgt dat we hulp bieden aan soortgenoten in nood. Als we alleen op een weg lopen en iemand ligt daar met een gebroken heup, dan is het er lastig voorbij lopen. Ons instinct voor gemeenschappelijkheid gaat in werking en we helpen de persoon.

Niet alleen voor mensen doen we dat, voor dieren ook. Ik zou persoonlijk niet langs een gewond dier kunnen lopen en daar niets aan doen. Het minimale zou zijn de dierenambulance bellen, of misschien de dierenbescherming, zodat er iets aan het lijden gaat gebeuren. Ook hier is het zintuig voor gemeenschappelijkheid aan het werk. Het gevoel deel uit te maken van een groter geheel waarin alles met alles verbonden is, zorgt ervoor dat we lijden proberen te verkorten om de onderlinge verbanden in het grote wereld-web weer te herstellen.

Dit zintuig is behoorlijk naar de achtergrond verdrongen in het ik-ik-ik tijdperk, waarin we alleen maar oog voor onszelf hebben en anderen niet belangrijk vinden. Maar het mooie ervan is, dat als je mensen die erg op zichzelf gericht zijn vraagt waar ze behoefte aan hebben, dan is het saamhorigheid of vriendschap. Het is een oud instinct dat ervoor zorgt dat we in leven blijven, door voor elkaar op te komen en elkaar te helpen.

Vandaag wandelde ik door de kudde schapen en zag dat honderden meters verderop een klein groepje van 5 schapen af stond te wachten wat ik ging doen. De grote groep had ik moeiteloos kunnen doorkruisen, maar het groepje hield me angstvallig in de gaten. Al snel had ik door wat de reden was: 2 schapen hadden veel pijn aan de poten en konden amper lopen. Bij iedere stap die ze probeerden, voelde ik de pijn bijna zelf. Zo afschuwelijk hopeloos zag het eruit. Het viel me op dat de andere 3 schapen nergens last van hadden. En ik trok de conclusie: zij blijven bij de andere twee om ze niet achter te laten als vossenprooi. Met zijn vijven zijn ze veel machtiger dan met zijn tweeën. Ook zij zijn er als kudde bij gebaat om elkaar in leven te houden en de kudde te laten bestaan. De kudde betekent veiligheid en geborgenheid.

Als de mens dit zelfde instinct zou verliezen, zijn we ten dode opgeschreven. Je hoeft niet iedere dag bij je buren op de koffie, maar de verbindingen goed houden door wederzijds hulp te bieden waar nodig, is essentieel voor een goed ecologisch systeempje.

Wordt vervolgd.

Françoise Vaal

Verbindingen opnieuw leren voelen? Klik hier

 

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder Dagboek, De Aarde, Dieren, ecopsychologie, natuur, zintuigen

Onnadenkendheid met grote gevolgen – 365 dagen verbinden met de #natuur – #ecopsychologie


27 juli 2012

Dag 338: Onnadenkendheid met grote gevolgen

Eerder deze week schreef ik al over het belang van het vertoeven in de juiste omgeving. Vandaag heb ik een mooi voorbeeld over hoe de omgeving negatief op je in kan werken. Onderstaande foto is genomen aan de Spiegelplas in de gemeente Wijdemeren. Het is een fraai strandje waar honden welkom zijn (het echte zonnestrand is verderop). Een idyllisch plekje, waar je heerlijk in de ochtendzon kunt vertoeven. Je ziet de meerkoeten, kuifeendjes en futen aan je voorbij trekken en het verkeersgeraas is ver weg. Een klein stukje paradijs in de overvolle Randstad.

Maar dan gebeurt er dit:

Natuurlijke verbindingen verstoord door menselijke interventie

 

Als je bovenstaande gelezen hebt, heb je er hopelijk een goed gevoel bij gekregen en zie je jezelf misschien wel zitten op dat fijne strandje. Maar wat gebeurt er met je als je naar de foto kijkt? Welke gevoelens dringen zich op?

Vanaf de eerste seconde dat ik dit ‘bord in wording’ zag (ja er moet nog informatie in komen, het is geen kunstwerk) werd ik woedend. Niet alleen om dat het menselijke vervuiling is op een plek waar dat helemaal niet nodig is, maar ook omdat de gehele energie van de plek verstoord wordt door dit stuk metaal. Voordat dit onooglijke ding hier stond, had je het gevoel van vrijheid, van ruimte, één zijn met de natuur. Al deze verbindingen worden nu verbroken door menselijk staal.

Dát is wat er met ons gebeurd als we teveel in een ‘door de mens gemaakte’ omgeving vertoeven. Onze natuurlijke verbindingen, waar wij ons juist goed door gaan voelen, worden afgekapt. We raken afgekoppeld door een metalen stoorzender. Alleen pure natuur, waar we helemaal los zijn van menselijke bouwsels, laat ons op het diepste niveau tot onszelf komen.

Op dit diepste niveau komt de uiterste ontspanning tot stand en een gevoel van welzijn valt ons ten deel.

Jammer dat gemeente-planners hier geen enkele kaas van hebben gegeten. Als je de natuur echt een warm hart toedraagt, dan laat je het wel om wanstaltige “natuur” borden te plaatsen.

Wordt vervolgd.

Françoise Vaal

Leren ontspannen door op het diepste niveau verbinding te maken met de natuur? Klik hier

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder Dagboek, De Aarde, ecopsychologie, natuur, zintuigen

Niet te evenaren natuurlijke perfectie – 365 dagen verbinden met de #natuur – #ecopsychologie


12 juli 2012

Dag 324: Niet te evenaren natuurlijke perfectie

Vier kleine boerenzwaluwen zitten op de rand van de dakgoot. Bijna exact dezelfde hoeveelheid ruimte zit er tussen hen en al gauw wordt duidelijk waarom. Zo kunnen pa en moe rustig landen om hun kinderen te voeren. Ik bekijk ze een tijdje zowel vanuit de tuin, als vanachter het raam van de dakkapel waar ik prachtig uitzicht op ze heb. Ze houden de lucht scherp in de gaten, want daar kan ieder moment een bron van voedsel aankomen. Indutten is er niet bij! Pa en moe vliegen af en aan, rakelings langs het huis scherend. Een prachtig natuurlijk systeem voltrekt zich voor mijn ogen.

We denken op technologisch gebied al heel wat te kunnen, maar vergeleken bij wat de natuur kan, is het eigenlijk een lachertje. Gisteren werd ik pijnlijk geconfronteerd met onze menselijke onkunde. Ik kreeg te horen dat het sterftepercentage van voornamelijk babymezen en babyvinkjes nog altijd vrij hoog is in het vogelhospitaal. En dat zit hem voor een groot gedeelte in de voeding. Niet alleen in de soort van voeding, een speciaal geprepareerd mengsel, maar ook in de frequentie van voederen. Vogelmaagjes moeten aan de gang blijven anders sterft er weefsel af en verkleven de darmpjes. Vrijwilligers doen allemaal hun uiterste best om met alle liefde en geduld de kleintjes te voeren, maar met onvoldoende resultaat.

De natuur overtroeft ons nog altijd en dat is niet zo gek. Wij lopen hier nog niet zo lang rond maar denken alles te weten. De natuur heeft al zo’n slordige 3.8 miljard jaar de tijd gehad om systemen te perfectioneren. Een beetje eerbied is dus wel op zijn plaats. Maar leergierigheid ook! (Gelukkig is er de Biomimicry Guild die zich hier op hoog niveau mee bezig houdt)

Met verwondering kijk ik naar de zwaluwen in mijn dakgoot en hun perfect gevormde vleugels waarmee ze straks zelf over de weilanden scheren. Allemaal niet op de tekentafel bedacht, maar vanuit het beestje zelf vormgegeven. Daar word je toch even stil van.

Wordt vervolgd.

Françoise Vaal

Bewust worden van het bijzondere van je leven? Klik hier

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder Dagboek, De Aarde, Dieren, ecopsychologie, natuur

Verbondenheid als basis voor het leven – 365 dagen verbinden met de #natuur – #ecopsychologie


8 juli 2012

Dag 320: Verbondenheid als basis voor het leven

Een hagedisje. Zomaar op het asfalt. Ik weet dat ze hier moeten zitten, maar je ziet ze zelden en nu zit er eentje pontificaal op de weg. Snel geef ik mijn hond een zet zodat ze er niet bovenop gaat staan. Een slangetje wil ze nog wel eens doorhebben, maar alleen als deze in het gras ritselt door de beweging die het maakt. Een hagedis gaat haar detectiezintuigen te boven. Het wordt niet herkend als iets levends. Dat doet me denken aan mijn vorige hond die totaal geen aandacht had voor de Amerikaanse rattenslang die ik toen in huis had. In een prachtig terrarium, compleet met boomstam, kon de slang mooi heen en weer bewegen. Kennelijk is het een zodanig langzame beweging dat er net zo goed een tuinslang voor de hond in had kunnen hangen. De slang was totaal oninteressant.

Onbekend maakt onbemind geldt voor de mens zeer zeker ook. We zijn niet geïnteresseerd in anderen als we ze niet (her)kennen. Als we geen enkele band met Afghanistan hebben, geen enkele Afghaan kennen, geen beeld hebben van het land, dan doet het ons ook niet zoveel wat daar gebeurt. Het wordt alweer anders als een familielid door het leger uitgezonden wordt. Dan is er ineens een verbinding met die plek en is er wel aandacht.

Onbekende natuur maakt dus net zo goed onbeminde natuur. Een werknemer van een oliebedrijf die dwars door een natuurgebied een pijplijn neer moet leggen, zal daar geen enkele moeite mee hebben als hij het gebied nog nooit heeft bezocht. Als hij er wekenlang verbleven zou zijn en hebben genoten van de natuur, dan is er ook verbinding gemaakt en zal het de uitkomst van zijn werk beïnvloeden.

Het herkennen, waarderen en dus verbinding maken met medeaardbewoners (menselijk of niet-menselijk) is essentieel om ons ecologische systeem van zorgzaam samenleven in stand te houden. En dat is niet alleen aan biologen, ecologen en andere wetenschappers voorbehouden. Dat begint al met een ontmoeting met een hagedisje.

Wordt vervolgd.

Françoise Vaal

Jezelf leren kennen door de natuur? Klik hier

 

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder Dagboek, De Aarde, ecopsychologie, natuur

Inspireren lukt alleen vanuit een juiste overtuiging – 365 dagen verbinden met de #natuur – #ecopsychologie


2 juli 2012

Dag 314: Inspireren lukt alleen vanuit een juiste overtuiging

Gelukkig hoor je het steeds vaker om je heen dat mensen goederen aanschaffen die beter geproduceerd zijn. Bijvoorbeeld producten die met geen of minder CO2 uitstoot zijn vervaardigd, of tegen betere betaling voor producerende boeren, of door minder gebruik te maken van chemicaliën. Het kan mij niet hard genoeg van de daken geschreeuwd worden dat we met zijn allen aan ons allen (inclusief onze planeet) moeten denken in plaats van alleen aan onszelf. We raken er wel van doordrongen, maar de massa helaas nog veel te weinig.

Televisieprogramma’s voor de massa maken geen melding van CO2 neutraal produceren en uitzenden, als ze daar al aan zouden denken. Grote evenementen maken (op een enkele uitzondering na) ook geen gebruik van alternatieve energie. En dit zijn juist de plekken waar je veel mensen in een keer kunt doordringen van de noodzaak van een schoner leefmilieu. Niemand zit natuurlijk te wachten op het wijzende vingertje tijdens een evenement. En toch denk ik dat als je het als organisatie gewoon milieuvriendelijke DOET, iedereen het de gewoonste zaak van de wereld zal vinden. Sterker nog, het zal juist inspireren. Want iedereen is voor minder energieverbruik en minder chemicaliën, dat is zelfs voor de grootste leek common sense. Maar om in een hoek gedrukt te worden en gedwongen worden mee te doen, werkt nog altijd averechts.

Daar ligt dus een taak bij bedrijven en organisaties om te besluiten het gewoon anders te doen dan voorheen. Het gaat om heel bewust kiezen dat je het milieu belangrijk vindt en je productieprocessen daarop aan te passen. Je reclame uitingen hoeven niet per se borstklopperij te zijn als je bedrijfsvisie heel duidelijk is over het milieuperspectief en je dat de normaalste zaak van de wereld vindt. Die innovatieve houding zal velen inspireren. Wellicht wordt reclame maken dan zelfs wel bijzaak.

Wordt vervolgd.

Françoise Vaal

 

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder Dagboek, De Aarde, ecopsychologie, natuur

Verticale #stadslandbouw zonder ego – 365 dagen verbinden met de #natuur – #ecopsychologie


1 juli 2012

Dag 313: Verticale stadslandbouw zonder ego

Het is soms moeilijk om positieve dingen te blijven zijn als je dagelijks gebombardeerd wordt met negatieve oprispingen van anderen over wat er allemaal slecht is in de wereld. Maar soms word je even heel blij als er wel goed nieuws tot je door kan dringen.

In de laatste Conservation Magazine, staat een artikel over stadslandbouw, urban agriculture. John Edel, een Amerikaanse projectontwikkelaar, heeft een oud gebouw gekocht in Chicago, waar ooit vlees in werd verwerkt. Met het project, genaamd The Plant, ontwikkelt hij een verticale boerderij. Zijn doelen zijn, naast het dichterbij brengen van stadsmens en natuur, het verkorten van de afstand tussen voedsel en mens en het milieuvriendelijk produceren van voedsel.

Ik heb al diverse ideeën langs zien komen betreffende urban vertical farming, maar het mooie van deze insteek vind ik dat ze er geen nieuw gebouw voor hoeven te ontwerpen. Ze hergebruiken een leegstaand gebouw, dat anders gesloopt zou worden en bouwen dat zo energiezuinig mogelijk om, met zoveel mogelijk behoud van de al aanwezige infrastructuur.

Dat vind ik dus nog het meest positieve eraan, dat het oude ingesleten menselijke egocentrische gedachtepatroon van ‘een idee helemaal met nieuwe onderdelen opbouwen en zelf daar een designstempel op drukken’, wordt losgelaten door het te laten plaatsmaken voor de gedachte: ‘Wat kunnen we doen met wat er al is?’

Ik vind dat we deze gedachte veel meer in ons leven moeten incorporeren. We zijn zo geïndoctrineerd om steeds maar nieuw-nieuw-nieuw te verkrijgen, dat we niet meer weten hoe we het beste kunnen maken van wat we hebben. In relaties werkt dat net zo. Als je relatie niet meer zo lekker loopt, dan ga je toch even surfen naar een dating site? Heb je zo wat nieuws. Of je probeert je grenzen te verleggen en meer diepgang te creëren met wat al bestaat.

Het opnieuw gebruiken van oud materiaal, het een nieuwe bestemming geven aan dat wat er al is, is het belangrijkste onderdeel om de eeuwig expanderende consumptie economie een halt toe te roepen. Het gaat niet meer om meer-meer-meer of nieuw-nieuwer-nieuwst denken, het gaat om anders en creatief denken, het denken in ecosystemen. Hierbij wordt rekening gehouden met de omgeving, zodat er van samenwerking sprake kan zijn.

John Edel werkt, met vele vrijwilligers en een heel klein budget, hard aan zijn verticale stadsboerderij, dat geen negatief effect op het milieu mag hebben. Voor hem gaat het niet om een egostrelend project. Hij haalt zijn voldoening uit het leren begrijpen van natuurlijke processen die altijd al niet vervuilend waren. Van mij mogen dit soort projecten als paddenstoelen verrijzen!

Wordt vervolgd.

Françoise Vaal

Leren hoe je zelf het Natural Systems Thinking Proces kunt toepassen? Klik hier

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder Dagboek, De Aarde, ecopsychologie, natuur

Overleven door verbondenheid – 365 dagen verbinden met de #natuur – #ecopsychologie


29 juni 2012

Dag 312: Overleven door verbondenheid

Lonesome George is afgelopen week overleden. De laatste Galapagos reuzenschildpad van zijn soort. De laatste van je soort zijn…. dat klinkt triest om meer dan één reden. Of George eenzaam was zal niemand weten, maar die gedachte raakt me wel. Misschien was de soort hoe dan ook gedoemd om uit te sterven, maar ik kan het idee niet onderdrukken dat de mens daar schuldig aan moet zijn.

Het doet me denken aan een documentaire die ik ooit zag van de laatste indiaan van het Yahi volk in Californie: Ishi. Zijn stam bestond voor de goldrush nog uit 400 mensen, maar na verdreven te zijn door de goudzoekers, vergiftigd te zijn door verontreinigd water, verhongerd te zijn doordat al het wild dat voor hun neus werd weggekaapt, bleef er nog maar een handjevol over. Ishi was echt de laatste overlevende. De omgeving was verstoord door externe factoren: de hebberige mens.

De mens staat te weinig stil bij het effect dat hij heeft op de omgeving. We realiseren niet dat niets en niemand zonder een goede verbinding met anderen kan blijven bestaan. Alles heeft elkaar nodig ter overleving. Dat is de balans die de natuur in miljarden jaren heeft gecreëerd.

Als we de natuur niet leegtrekken voor eigen gewin maar er een goede wederzijdse samenwerking mee aangaan, dan zal het zich tot in de oneindigheid voortzetten. De Galapagos zouden niet half leeggeroofd zijn voor soorten onderzoek en wellicht zouden er meer schildpadden zijn overgebleven. Als de settlers een positieve samenwerkende houding hadden aangenomen ten opzichte van de Yahi indianen zou het volk nu nog hebben kunnen bestaan.

Die enorme gerichtheid op onszelf, zal ons uiteindelijk een keer de das omdoen. Egocentrisme zorgt voor ongeïnteresseerdheid, een gebrek aan empathie en zorgzaamheid en uiteindelijk in afkoppeling van het geheel. Als de natuur haar geduld met ons verliest en tot chaos overgaat, dan zullen we echt ervaren wat eenzaamheid is. Ook dan hebben zogenaamde externe factoren ons tot laatste overlevenden gemaakt. Maar alleen omdat we ze als extern hebben bestempeld. De natuur is niet extern, het is een deel van ons waar we mee moeten verbinden ter overleving.

Laten we leren van Lonesome George en Ishi, opdat we het nooit zover zullen laten komen.

Wordt vervolgd.

Françoise Vaal

De verbinding met het Al leren voelen? Klik hier

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder Dagboek, De Aarde, ecopsychologie, emoties, natuur

De almanak in je lijf – 365 dagen verbinden met de #natuur – #ecopsychologie


28 juni 2012

Dag 311: De almanak in je lijf

Ik zag het aan de zwaluwen: ze gingen steeds lager vliegen. Een teken dat de insecten ook steeds lager waren gekomen, door de onaantrekkelijke windsnelheden op grotere hoogte. De boodschap over het in aantocht zijnde slechte weer, werd me door deze redenering duidelijk. Het is wijsheid van de koude grond, maar met deze observatie heb ik er zelden naast gezeten. Ik zou willen dat ik nog beter kan aanvoelen wat er zich in de atmosfeer afspeelt.

Sommige mensen voelen dat er regen op komst is doordat een litteken begint te trekken, of doordat ze hoofdpijn krijgen. Migraine kan ook ineens opspelen door veranderend licht. Het eerste niezen van een hooikoorts patiënt spreekt natuurlijk voor zich.

Wanneer je bewust wordt van alle prikkels die zich in je lijf afspelen, dan lijkt het werkelijk of er een nieuwe wereld voor je opengaat. Maar eigenlijk is het een wereld die we ooit heel goed kenden door het gebruik van onze zintuigen. Buienradars, navigatiesystemen, barometers en horloges, ze zijn allemaal handig maar nemen in wezen de plek in van al aanwezige zintuigen.

Voordat we helemaal afhankelijk worden van allerlei slimme apparatuur kan het soms juist ook heel leuk zijn om zelf eerst richting, tijd of wind en weer te voelen. Als je dicht in de buurt komt, verhoogt dat je zelfvertrouwen. Ofwel: het vertrouwen op je eigen zintuigen.

Het doet me denken aan iets dat de hondenfluisteraar Cesar Millan regelmatig zegt: een angstige hond moet weer leren vertrouwen op zijn neus, als hij dat weer kan, komt het zelfvertrouwen terug.

Met andere woorden: kan je zelfvertrouwen wel een duwtje gebruiken, begin dan eens met het vertrouwen op je zintuigen. Zoek de weg zonder navigatie, draag eens geen horloge en probeer de tijd in te schatten. Kijk naar een wolkenlucht en voel aan wanneer het gaat regenen. Je zult jezelf versteld doen staan!

Wordt vervolgd.

Françoise Vaal

cover Zelfvertrouwen!

In dit boek heb ik de theorie van toegepaste ecopsychologie gecombineerd met veel oefeningen die ik heb gehanteerd in mijn counsellingpraktijk. Zelf leerde ik dat de zintuigen veel eerder dan onze gedachten laten weten wat wij echt nodig hebben voor onze gezondheid en ons welbevinden. Gedachten kunnen ons buitengewoon voor de gek houden, maar onze zintuigen zijn altijd eerlijk. Een authentiek zelfvertrouwen kan alleen aangekweekt worden wanneer we weer durven te vertrouwen op die zintuigen. Door wat meer in contact te komen met de natuur gaat dat eenvoudiger. Daar staan onze zintuigen open en zijn we beter in staat om te luisteren naar de informatie die ons lichaam afgeeft. Het boek geeft talloze voorbeelden van wetenschappelijk onderzoek waaruit blijkt hoe hard wij de natuur nodig hebben voor onze geestelijke en fysieke gezondheid. Aan de hand van praktijkvoorbeelden en oefeningen leer je geleidelijk te gaan vertrouwen op de wijsheid van je zintuigen en zo te vertrouwen op je natuurlijke zelf.

Hoe werkt dit boek?
Na een uitleg over hoe het kan dat we de verbinding met onszelf zijn verloren, volgen vier stappen die mijns inziens nodig zijn om weer in verbinding te komen met jezelf. In iedere stap geef ik ook een samenvatting van de ervaringen van twee cliënten, Tom en Lisa**. Zij volgden met succes deze methode.
Aan het eind van ieder hoofdstuk vind je oefeningen die je helpen met het specifieke onderdeel dat daarvoor is uitgelegd.
De vier stappen zijn:

Stap 1: Onderzoeken wat natuur voor je doet
Hierin ga je onderzoeken welke invloed de natuur op je heeft en welke ervaringen je ermee hebt gehad. Je weer openstellen voor zintuiglijke prikkelingen die voor je welzijn zorgen, staat hier centraal.

Stap 2: Bewust worden van het hoofd versus het lichaam
Deze stap maakt je bewust van het verschil tussen gedachten en gevoel. Het wordt je duidelijk op welke wijze je rationele denken je zintuigen kan dwarszitten. Verschillende manieren van het omzeilen van de zintuigen en hoe je dit kunt voorkomen worden besproken.

Stap 3: Het lichaam weer verbinden met het hoofd
Het creëren van optimale samenwerking tussen gevoel en ratio is de volgende stap. Belangrijk is om de juiste woorden te leren geven aan wat je voelt. Het voelen en denken wordt weer één. Het bekrachtigen van ervaringen door er woorden aan te geven is van essentieel belang om positieve ervaringen te verankeren in je lichaam. Dan weet je wanneer je op jezelf kunt vertrouwen.

Stap 4: Met zelfvertrouwen je eigen pad volgen
Als laatste ga je durven volgen wat je hart je ingeeft: je gaat in actie komen!
In deze stap leer je, aan de hand van voorbeelden en een actieplan, verschillende mogelijkheden om vol zelfvertrouwen de juiste weg te kiezen of beslissingen te nemen.

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder Dagboek, De Aarde, ecopsychologie, natuur, zintuigen

De natuur en het afkicken van de economie – 365 dagen verbinden met de #natuur – #ecopsychologie


18 juni 2012

Dag 301: De natuur en het afkicken van de economie

Iedereen weet hoe moeilijk het is om van een (slechte) gewoonte af te komen. Of het nu minder werken, roken, eten of drinken is, het vergt allemaal verandering. Het vraagt om een nieuwe strategie en implementatie daarvan in een oud, veelal vastgeroest, systeem. En dan heb ik het hier alleen nog maar over persoonlijke veranderingen op kleine schaal.

Op grote schaal moeten we heel veel veranderen. Sterker nog, onze economie met bijbehorende levensstijl moet over een heel andere boeg gegooid worden, willen we onze planeet niet te gronde richten. Maar als je millennia lang vanuit de gedachte hebt geleefd dat expansie het enige is dat ons vooruit helpt, dan kun je daar niet zo gemakkelijk vanaf. Het vervelende is dat we allemaal adepten zijn van diezelfde economie en dus is het lastig om daar los van te komen. Veranderingen zijn vaak eng.

Op kleine schaal proberen mensen al andere samenlevingen te creëren. Zo zijn er ecologische en spirituele dorpjes waar de nadruk op een heel ander deel van leven ligt dat alleen maar werken, geld verdienen en materie vergaren. In deze omgevingen worden nieuwe leefsystemen uitgetest (o.a. in Damanhur), die als basis dienen voor een toekomstige maatschappij. Mensen die er een tijdje hebben vertoefd hebben er laaiend enthousiast over, maar eenmaal terug in de ‘gewone’ maatschappij, valt iedereen weer terug in het oude systeem en ritme. Je zou het kunnen vergelijken met afkicken van de wereldeconomie in een afkickcentrum, je helemaal hernieuwd voelen door een gelukzalige ervaring en dan weer terug moeten naar je oude wereld die in zijn totaliteit verslaafd is. Dat gaat tegen vallen.

Gelukkig zijn er mensen die deze nieuwe mogelijkheden hebben ervaren en die willen delen met anderen. Als men ervaren heeft hoe het anders kan en alle zintuigen hebben aangeven dat dit prettig en gezond voor een mens is, dan wil men graag naar die ideale situatie terug. Deze mensen zijn dan ook meestal de voorvechters van het ombuigen van ons huidige leefsysteem naar een milieu- en mensvriendelijk leefsysteem. (zie o.a. deze video)

Als we niet en masse afkicken van ons uitgavenpatroon en de overtuigingen dat we meer moeten consumeren of meer moeten verkopen, dan blijven we junkies van een economisch systeem waar een denkfout in zit. De denkfout dat we oneindig kunnen consumeren en verkopen.

De natuur weet exact hoe een economisch efficiënt systeem werkt. Ze weet hoe het onderling moet samenwerken voor de beste leefresultaten. Ze weet hoe het gratis energie kan gebruiken en hoe ze gratis energie kan geven. Ze weet hoe ze zichzelf moet aanpassen aan veranderende omstandigheden, ze weet manieren te vinden om tot het beste leefresultaat te komen. De antwoorden op onze vraag hoe wij onze economie moeten ombuigen van verwoestende allesoverheersende expansie naar een gelijkwaardige duurzame samenwerking waarin alles en iedereen tot zijn recht komt, zijn te vinden in de natuur. Zij heeft het al uitgetest en heeft miljoenen jaren genomen om het te perfectioneren. Die miljoenen jaren hebben wij niet, dus het wordt tijd dat we eens naar haar gaan luisteren. Niet morgen, maar nu!

Wordt vervolgd.

Françoise Vaal

A.s. zondag is er weer de Terugnaarjenatuur wandeling. Leren over jezelf en goede relaties door verbinding te maken met de natuur. Voor meer informatie klik hier

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder Dagboek, De Aarde, ecopsychologie, natuur, zintuigen

De negativiteit spuugzat – 365 dagen verbinden met de #natuur – #ecopsychologie


15 juni 2012

Dag 299: De negativiteit spuugzat

Frustraties bij mensen die de natuur als essentieel onderdeel van het leven beschouwen, kunnen soms hoog oplopen. Dat heeft alles te maken met de veel te geringe aandacht van de politiek (ook in internationale zin), van de media en in het onderwijs. Uiteraard zijn er uitzonderingen, maar die zijn te sporadisch. We leggen eerder de nadruk op al het negatieve dat we zien en vergroten dat graag uit.

We doen of we gelukkig zijn maar als we door onze buitenkant heen prikken voelen we ons ellendig, zijn zwaarmoedig over de toekomst of ontkennen in het geheel onze behoeften aan een voldoening gevend leven. Onbewust vluchten we voor negativiteit in allerlei soorten verslavingen en afwijkend gedrag. Maar we kunnen helemaal niet vluchten voor negativiteit omdat het dagelijkse nieuws, in welke medium vorm ook, ons hiermee bestookt. Oorlogen, diefstallen, moorden, verkeersdoden, kindermishandeling, vrouwenhandel, oplichting, dierenmishandeling, vergiftiging, ziekten en vervuiling, zijn allemaal maar een greep uit wat dagelijks op ons afgevuurd wordt. Geen wonder dat we ons akelig voelen!

In mijn omgeving hoor ik steeds meer mensen zeggen dat ze geen krant meer lezen. En ik moet toegeven, ook ik doe dat nog amper. Ik ben het namelijk spuugzat om alleen maar met de verrotte wereld geconfronteerd te worden. De mensen en organisaties die wel goed werk verrichten en hun uiterste best doen om de wereld een stukje beter te maken, zijn veel interessanter.

Wat dat betreft ben ik blij met de nieuwe media. Hier kan ik tenminste gelijkgestemden uitkiezen die mij hun positieve nieuws verschaffen. Ik wil weten en ervaren wat er wel goed is in de wereld, wat aantrekkelijk is voor mij maar ook voor mijn omgeving en voor de mensheid. Ik wil goede, effectieve, milieuvriendelijke en sociaal aanvaardbare oplossingen horen, zien, voelen en heel graag doorgeven!

Tegenover ieder negatief verhaal dat in het nieuws komt, zou een opbouwend verhaal moeten staan, dat onze menselijke en natuurlijke samenleving helpt om op een hoger niveau te komen. Wij zijn allen verantwoordelijk voor het van de daken schreeuwen en belangrijk maken van goede oplossingen voor het leven. De kritische negatieve blik moet een positieve opbouwende tegenhanger hebben. Pas dan is er balans en komen we onder de grauwsluier vandaan.

Wordt vervolgd.

Françoise Vaal

Leren op een natuurlijke wijze naar het leven te kijken? Klik hier

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder Dagboek, De Aarde, ecopsychologie, emoties, natuur

Van een afstand je onmisbaarheid inzien – 365 dagen verbinden met de #natuur – #ecopsychologie


13 juni 2012

Dag 297: Van een afstand je onmisbaarheid inzien

Het is best moeilijk om de grote lijn in het leven te ontdekken als je steeds op micro niveau met het dagelijks leven bezig bent. In de natuur wordt er niet nagedacht over de grote lijn, het lijkt of alleen de mens dat doet. Echter, het universum bestaat uit onderdelen die voelen wat efficiënte combinaties voor leven, vooruitgang of samenwerking zijn. Dat zou je natuurlijk ook de rode draad kunnen noemen: al het Leven bestaat uit samenwerkingen door onderlinge aantrekkingskracht.

Ik kom hierop door het boek: The Eternal Frontier – An ecological history of North America and its peoples, geschreven door Tim Flannery. Hierin wordt mooi beschreven welke invloeden de Aarde gevormd hebben en over welke periode. Het uitgangspunt is het uitsterven van de dinosaurussen door de meteoriet op het Amerikaanse continent. Door de historische beschrijving van Flannery besef ik pas goed hoe lang natuurlijke processen nodig hebben om nieuwe verbindingen aan te gaan. Een mens kan dat moeilijk bevatten, om de simpele reden dat wij hier gemiddeld maar ongeveer jaar of 75 rond lopen. Dat is ons referentiekader en lijkt het enige te zijn dat er toe doet.

Toch is het zinvol om bij tijd en wijle eens van een afstand te kijken naar het leven in het algemeen, en niet in de laatste plaats naar je eigen leven. Als je teveel met je neus op dagelijkse handelingen zit en niet naar de big picture van je leven wilt kijken, kun je wel eens belangrijke informatie missen. Informatie die niet alleen goed voor jezelf is, maar ook voor een groter geheel, je gezin, je buurt, je dorp of stad, je land en de wereld.

‘Ieder voor zich en God voor ons allen,’ werkt niet in de natuur. Ieder organisme heeft wel een persoonlijk doel: leven, maar past zich aan in het grote systeem. Hier heb je toch een zintuiglijke ervaring voor nodig van het willen opgaan in een groter geheel, lijkt me. Of misschien wel het willen dragen van een stukje verantwoordelijkheid voor het grote geheel. Als dit er niet zo zijn, zouden er nooit prachtig op elkaar afgestemde ecologische systemen zijn ontstaan.

Het doen ontstaan van efficiënte en werkzame verbindingen kost dus tijd. Miljoenen jaren tijd. Vanuit dit perspectief lijkt ons leven helemaal niet zo belangrijk en zijn we maar een stipje op de tijdlijn. En toch… ieder organisme uit het verre verleden heeft zijn bijdrage geleverd aan het grote systeem. Dat doen wij ook. Wij zijn een onmisbare link in het efficiënt en gezond doen voortbestaan van Het Leven. Maar je eigen belangrijkheid zie je pas als je van een afstandje naar het leven kijkt.

Wordt vervolgd.

Françoise Vaal

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder Dagboek, De Aarde, ecopsychologie, natuur, zintuigen

Natuurfilosofie op grote hoogte – 365 dagen verbinden met de #natuur – #ecopsychologie


12 juni 2012

Dag 296: Natuurfilosofie op grote hoogte

Met een vliegtuig reizen overtreedt natuurlijk alle milieuwetten. Het kost teveel fossiele brandstof die aan het opraken is en vervuilt ook nog. Ik ben blij dat er proeven worden gedaan met het vliegen op allerlei alternatieve energiebronnen en van mij mag dit snel doorgevoerd worden. Want ik beken het maar meteen: ik neem een aantal maal per jaar het vliegtuig. Ik volg daarmee ten eerste mijn hart, dat wordt aangetrokken door natuurgebieden in verre oorden. Ten tweede vind ik het observeren van de aarde van grote hoogte, en niet in de laatste plaats de formatie van wolken, prachtig om te zien.

Bijna een half jaar geleden schreef ik over een vlucht boven Australië en de zon die ik er zag opkomen. Het was een waar schouwspel van licht, kleur en schaduwen dat zich onder mij afspeelde. Voor zover ik kon ontdekken was er niemand in het vliegtuig die dit heeft gadegeslagen (behalve de piloot, hoop ik). De meeste mensen sliepen, een enkeling keek tv. Dat voelde een beetje als een teleurstelling, want ik voelde me als een kind zo blij en kon het met niemand delen. Uiteraard volgde daarna de gedachte: “Ik heb lekker iets moois gezien en jullie lekker nie-hiet!”

Als ik onze planeet van grote hoogte bekijk, voel ik alleen maar meer liefde voor alle natuur die er in miljoenen jaren is ontstaan. De verbintenissen tussen atomen, cellen en organismen die in al die jaren zijn gemaakt, dwingen respect af. Juist door er van een afstand naar te kijken, ervaar je de bijzonderheid. (Dat zeggen ook ruimtevaarders die de Aarde daadwerkelijk vanuit een heel ander perspectief hebben aanschouwd. Het perspectief waarmee zij naar het leven kijken is voor velen van hen drastisch veranderd bij terugkomst.)

Onze dagelijkse gang van zaken is natuurlijk op micro niveau. Alleen de vierkante centimeters in onze naaste omgeving lijken van belang. En dat zijn ze ook, maar het is goed om af en toe onze aardbol van een afstand te bekijken, en dus van perspectief te veranderen, om te ervaren hoe bijzonder deze ronde bol is. Je realiseert je nog meer dat dit alles is wat we hebben en dat alles met alles verbonden is. Ieder onderdeel maakt een essentieel deel uit van het geheel en moet het geheel voeden, niet afbreken.

Je kunt je tijdens een vlucht natuurijk alleen concentreren op je reisdoel, maar kijk eens wat vaker uit het raampje en ervaar de Aarde in al zijn schoonheid. Bedenk dan waarom het zo aantrekkelijk voor je is om er te leven en vervolgens wat je eraan kunt doen om een ‘voedend’ deel van dat grote geheel te zijn.

Wordt vervolgd.

Françoise Vaal

Leren van de natuur met de voeten op de grond? Klik hier

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder Dagboek, De Aarde, ecopsychologie, natuur, zintuigen

Natuur en religie – 365 dagen verbinden met de #natuur – #ecopsychologie


11 juni 2012

Dag 295: Natuur en religie

Is het niet fijn als gevoelens over de natuur steeds weer bevestigd worden? Als je goed in je vel zit, heb je die bevestiging natuurlijk niet nodig, maar toch geeft het je een duwtje in de rug. Voor mij is dat duwtje deze quote van meesterarchitect Antoni Gaudi:

“The great book, always open and which we should make an effort to read, is that of Nature.”

Gaudi had het helemaal begrepen wat mij betreft. Niet alleen maakte hij gebruik van de vormen en kleuren in de natuur, maar hij keek ook naar de structuren. Hij bestudeerde hoe organische materialen waren opgebouwd. Misschien was hij wel een biomimicist avant la lettre.

Om zijn ideeën in volle glorie te zien, is een bezoek aan de Sagrada Familia in Barcelona verplicht. De pilaren in de kerk doen denken aan een bos, niet alleen qua vorm maar ook qua lichtval. Ik ben niet religieus, maar al zittend in de kerk en het spel van licht en vormen aanschouwend, krijg ik toch een spirituele ervaring. En het mooie is dat mensen met andere religies hier ook verwonderd en geïnspireerd rondwandelen. Is het uiteindelijk dan niet onze liefde voor de natuur die ons allemaal samenbrengt?

Onszelf verbinden met de natuur en de wijsheid daarvan verwerken betekent niet dat we weer in een grot moeten gaan wonen of rond moeten rennen in een berenvel. Het betekent dat we de kennis van de natuur, hoe deze keer op keer in staat is om tot ingenieuze oplossingen te komen, moeten gebruiken om ons leven niet alleen te verbeteren maar ook de vervuiling een halt toe te roepen. En voor mij is nog de beste bijkomstigheid dat natuurlijke vormen zo mooi zijn en een goed gevoel van ‘thuis komen’ oproepen.  Aan dat laatste hebben we allemaal behoefte. We kunnen het zoeken in werk, geld, faam, materie, drank en drugs: uiteindelijk willen we allemaal thuis komen en verbondenheid met het Al voelen. Pas dan kunnen we een intens gelukkig mens zijn.

Ik hoop van harte dat ik het nog mee mag maken dat de Sagrada af is Ze denken dat het met 22 jaar zou moeten kunnen. Dat zou ik moeten redden. In de tussentijd mogen er wat mij betreft vele architecten en designers opstaan die ook het grote boek van de natuur lezen, net als Gaudi.

Wordt vervolgd.
Leren vertrouwen op je natuurlijke zelf? 
Lees mijn ebook, te verkrijgen bij bol.com :

http://www.bol.com/nl/p/zelfvertrouwen/9200000035034679/

Hoe werkt dit boek?
Na een uitleg over hoe het kan dat we de verbinding met onszelf zijn verloren, volgen vier stappen die mijns inziens nodig zijn om weer in verbinding te komen met jezelf. In iedere stap geef ik ook een samenvatting van de ervaringen van twee cliënten, Tom en Lisa**. Zij volgden met succes deze methode.
Aan het eind van ieder hoofdstuk vind je oefeningen die je helpen met het specifieke onderdeel dat daarvoor is uitgelegd.
De vier stappen zijn:
 
Stap 1: Onderzoeken wat natuur voor je doet
Hierin ga je onderzoeken welke invloed de natuur op je heeft en welke ervaringen je ermee hebt gehad. Je weer openstellen voor zintuiglijke prikkelingen die voor je welzijn zorgen, staat hier centraal.
 
Stap 2: Bewust worden van het hoofd versus het lichaam
Deze stap maakt je bewust van het verschil tussen gedachten en gevoel. Het wordt je duidelijk op welke wijze je rationele denken je zintuigen kan dwarszitten. Verschillende manieren van het omzeilen van de zintuigen en hoe je dit kunt voorkomen worden besproken.
 
Stap 3: Het lichaam weer verbinden met het hoofd
Het creëren van optimale samenwerking tussen gevoel en ratio is de volgende stap. Belangrijk is om de juiste woorden te leren geven aan wat je voelt. Het voelen en denken wordt weer één. Het bekrachtigen van ervaringen door er woorden aan te geven is van essentieel belang om positieve ervaringen te verankeren in je lichaam. Dan weet je wanneer je op jezelf kunt vertrouwen.
 
Stap 4: Met zelfvertrouwen je eigen pad volgen
Als laatste ga je durven volgen wat je hart je ingeeft: je gaat in actie komen!
In deze stap leer je, aan de hand van voorbeelden en een actieplan, verschillende mogelijkheden om vol zelfvertrouwen de juiste weg te kiezen of beslissingen te nemen.

1 reactie

Opgeslagen onder Dagboek, De Aarde, Dieren, ecopsychologie, natuur, zintuigen