Tagarchief: blue economy

De natuur en het afkicken van de economie – 365 dagen verbinden met de #natuur – #ecopsychologie


18 juni 2012

Dag 301: De natuur en het afkicken van de economie

Iedereen weet hoe moeilijk het is om van een (slechte) gewoonte af te komen. Of het nu minder werken, roken, eten of drinken is, het vergt allemaal verandering. Het vraagt om een nieuwe strategie en implementatie daarvan in een oud, veelal vastgeroest, systeem. En dan heb ik het hier alleen nog maar over persoonlijke veranderingen op kleine schaal.

Op grote schaal moeten we heel veel veranderen. Sterker nog, onze economie met bijbehorende levensstijl moet over een heel andere boeg gegooid worden, willen we onze planeet niet te gronde richten. Maar als je millennia lang vanuit de gedachte hebt geleefd dat expansie het enige is dat ons vooruit helpt, dan kun je daar niet zo gemakkelijk vanaf. Het vervelende is dat we allemaal adepten zijn van diezelfde economie en dus is het lastig om daar los van te komen. Veranderingen zijn vaak eng.

Op kleine schaal proberen mensen al andere samenlevingen te creëren. Zo zijn er ecologische en spirituele dorpjes waar de nadruk op een heel ander deel van leven ligt dat alleen maar werken, geld verdienen en materie vergaren. In deze omgevingen worden nieuwe leefsystemen uitgetest (o.a. in Damanhur), die als basis dienen voor een toekomstige maatschappij. Mensen die er een tijdje hebben vertoefd hebben er laaiend enthousiast over, maar eenmaal terug in de ‘gewone’ maatschappij, valt iedereen weer terug in het oude systeem en ritme. Je zou het kunnen vergelijken met afkicken van de wereldeconomie in een afkickcentrum, je helemaal hernieuwd voelen door een gelukzalige ervaring en dan weer terug moeten naar je oude wereld die in zijn totaliteit verslaafd is. Dat gaat tegen vallen.

Gelukkig zijn er mensen die deze nieuwe mogelijkheden hebben ervaren en die willen delen met anderen. Als men ervaren heeft hoe het anders kan en alle zintuigen hebben aangeven dat dit prettig en gezond voor een mens is, dan wil men graag naar die ideale situatie terug. Deze mensen zijn dan ook meestal de voorvechters van het ombuigen van ons huidige leefsysteem naar een milieu- en mensvriendelijk leefsysteem. (zie o.a. deze video)

Als we niet en masse afkicken van ons uitgavenpatroon en de overtuigingen dat we meer moeten consumeren of meer moeten verkopen, dan blijven we junkies van een economisch systeem waar een denkfout in zit. De denkfout dat we oneindig kunnen consumeren en verkopen.

De natuur weet exact hoe een economisch efficiënt systeem werkt. Ze weet hoe het onderling moet samenwerken voor de beste leefresultaten. Ze weet hoe het gratis energie kan gebruiken en hoe ze gratis energie kan geven. Ze weet hoe ze zichzelf moet aanpassen aan veranderende omstandigheden, ze weet manieren te vinden om tot het beste leefresultaat te komen. De antwoorden op onze vraag hoe wij onze economie moeten ombuigen van verwoestende allesoverheersende expansie naar een gelijkwaardige duurzame samenwerking waarin alles en iedereen tot zijn recht komt, zijn te vinden in de natuur. Zij heeft het al uitgetest en heeft miljoenen jaren genomen om het te perfectioneren. Die miljoenen jaren hebben wij niet, dus het wordt tijd dat we eens naar haar gaan luisteren. Niet morgen, maar nu!

Wordt vervolgd.

Françoise Vaal

A.s. zondag is er weer de Terugnaarjenatuur wandeling. Leren over jezelf en goede relaties door verbinding te maken met de natuur. Voor meer informatie klik hier

Advertenties

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder Dagboek, De Aarde, ecopsychologie, natuur, zintuigen

Natuur optimaliseert, de mens maximaliseert – 365 dagen verbinden met de #natuur – #ecopsychologie


31 mei 2012

Dag 285: Natuur optimaliseert, de mens maximaliseert.

De oorzaak van onze huidige precaire economische situatie wordt, wat mij betreft, in deze quote in één keer uitgelegd:

Nature optimizes, humankind maximizes.*

Ik ben geen econoom, ondanks verwoede pogingen om professor Heertje’s boeken op school te doorgronden. Maar als ik bovenstaande quote lees, begrijp ik veel beter waarom het hele economische systeem me nooit heeft bekoord. Voor mij gaat het voornamelijk over gebakken lucht. Het gaat over iets dat niet zintuiglijk vast te leggen is. Economie is voor mij een systeem dat bedacht is door mensen, een spelletje, een set regels waarmee we denken beter te worden.

Is de wereld beter geworden van deze bedachte set aannames? Als ik kijk naar de hongersnood, armoede, oorlogen om olie in de wereld, dan zou ik denken van niet. Is de onderlinge menselijke band er hechter door geworden? Als ik kijk naar het graaigedrag van politiek leiders, leiders van bedrijven of welzijnsorganisaties, dan zou ik ook denken van niet.

Mijn simpele geest, die ooit geleerd heeft dat dingen op kunnen raken en eindig zijn op deze aardbol, kan er toch niet bij dat je kunt blijven denken dat alles meer en groter moet zijn. Als je als bedrijf meer wilt blijven verkopen en daarop gefocust blijft, en je zou je product aan iedereen in de wereld willen slijten, dan nog komt daar echt een keer een einde aan. Tenzij je buitenaardsen weet te bereiken natuurlijk, dan is het universum je oneindige markt. Maar zolang er nog geen contact is met aliens moeten we het doen met wat er is. En dat laatste is nu net waar de natuur zo goed in is! En wij niet.

Wij willen het niet doen met wat er is, wij denken ‘meer’ te moeten willen, want dat wordt ons met de paplepel ingegoten. We worden steeds geconfronteerd met boodschappen dat we iets ‘meer’ moeten. Het schijnt van belang te zijn dat wij steeds iets consumeren dat beter is, anders is, bijzonderder is, meer smaak heeft, nieuwer en duurder is dan daarvoor. Het is heel moeilijk voor de westerse mens om te bedenken dat iets ook wel een keer goed is.

Ook ik ben geconditioneerd door dit systeem en kan maar lastig invoelen hoe de wereld eruit zou zien als je het maximaliseren loslaat en gaat optimaliseren. Maar ik weet één ding zeker:  als we durven denken dat niet alles in geld is uit te drukken omdat er ook een uitruil van diensten kan plaatsvinden om de kwaliteit van leven te verbeteren, dan maken we een grote sprong voorwaarts.

Het is niet eenvoudig om onze manier van leven en denken los te laten, per slot van rekening doen we het al zo lang zo en zijn we geheel geconditioneerd. Maar het mooiste voorbeeld van hoe je een samenlevend systeem draaiende kunt houden op een gebalanceerde harmonieuze manier, ligt vlak voor onze snufferd: de natuur. Van dat perfect op elkaar aangesloten, optimaliserende, systeem kunnen wij nog het meeste leren.

Wordt vervolgd.

Françoise Vaal

* Citaat uit: Profit beyond measure – Johnson & Broms (2000)

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder Dagboek, De Aarde, ecopsychologie, natuur

Ecopsychology: 365 dagen Verbinden met de Natuur: #OccupyAmsterdam en het natuurdenken


16 oktober 2011

Dag 83: #OccupyAmsterdam en het natuurdenken

Dit weekeinde kwam het er dan van, van Wallstreet overgewaaid: het protest tegen de huidige financiële wereld. Eerder deze week vertelde ik aan diverse mensen om me heen dat ik achter het protest sta. Ik zag verwarring en ontzetting in de ogen van mijn gesprekspartners. De opmerkingen “Zo ‘links’ ben je toch niet?” en “Ben je tegen het hebben van geld dan?” vond ik wel grappig. Het gaf natuurlijk aan dat ze de achtergrond er niet helemaal van begrijpen. Jammer dat veel mensen meteen een oordeel klaar hebben zonder zich eerst in het verschijnsel te verdiepen. Een typisch menselijk trekje, helaas.

Dit protest past precies in het ecopsychologische kader, in het “Natural Systems Thinking Process (NSTP)” waarover ik in deze dagelijkse blog schrijf. De basis van deze alternatieve manier van denken ligt niet in het weghalen van geld bij mensen die meer verdiend hebben, maar in het veranderen van ons denksysteem. Heel lang heeft de mensheid het individualisme op een voetstuk geplaatst. Het denken aan het ‘ik’: “als IK het maar goed heb” wordt ons bijna met de paplepel ingegoten. Sommige mensen verheffen dit individualisme tot een kunst en ik ben zo vrij te zeggen dat dit de ‘graaiers’ onder ons zijn.

NSTP promoot juist een manier van denken waarbij het gaat om het creëren van win-win situaties, of gezamenlijkheid, zoals het in de natuur ooit ontstaan is. Ieder organisme heeft zich kunnen handhaven op deze planeet omdat het wist hoe het met de omgeving om moest gaan:

–         zonder deze te vernietigen

–         zonder deze te vervuilen

–         zonder er teveel van te vergen

–         in samenwerking met andere organismen (voor wat, hoort wat)

–         zonder alles voor zichzelf te willen houden

–         en door zichzelf te blijven

In de natuur nemen alle organismen alleen dat wat zij nodig hebben, niets meer. Alles in de natuur kan bestaan omdat het zich niet te buiten gaat. Organismen denken aan wat ze zelf nodig hebben, maar alleen om in de eigen essentie te kunnen bestaan.

En dat laatste is wat er natuurlijk de afgelopen decennia in de mensenwereld is misgegaan: hebberigheid, jezelf meer toe-eigenen dan je nodig hebt en er bovendien weinig voor teruggeven. Je zou kunnen zeggen: er is geen symbiose meer. Een klein clubje profiteert enorm.

Als het in de natuur zo zou lopen zou het systeem snel spaak lopen. Stel: een paar eikenbomen eigenen zich al het voedsel in de bodem toe en trekken er maar uit en uit. Gevolg zou zijn dat er al snel weinig om de bomen heen zou groeien. En de grap is nu juist dat ze die andere organismen ook nodig hebben om weer voedsel aan te maken. Die organismen kunnen dat alleen als ze hun eigen authentieke leven kunnen leiden en genoeg hebben. Zo is er een goede uitwisseling zodat ieder organisme goed kan bestaan.

Grote bedrijven en instellingen zijn zo massief en afstandelijk van hun omgeving geworden, dat ze niet meer in de gaten hadden dat hun omgeving er aan onder door gaat. Daar is een crisis ontstaan, daar speelt de verdorring zich af. Als de grote financiële eiken niet willen inzien dat die verdorring hen uiteindelijk net zo hard gaat raken, en geen stappen ondernemen om anders te gaan denken, is het einde oefening voor ons allen. De basis van het financiële systeem, vanuit welk perspectief men de economie runt moet veranderen.

Of zoals Einstein zei:

The significant problems we face cannot be solved at the same level of thinking we were at when we created them”.

Wordt vervolgd.

Françoise Vaal

 Voor counselling in de natuur klik hier

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder Dagboek, ecopsychologie, emoties, natuur

Ecopsychologie: 365 dagen Verbinden met de Natuur: 7x doen!


15 augustus 2011 

Dag 41: 7x doen!

Een vraag van een lezer:
Praten over verbinding maken met de natuur is mooi, maar wat kunnen we letterlijk doen om onze leefomgeving te verbeteren?

We zijn het in de loop der eeuwen ontwend om te denken aan de gevolgen van onze levensstijl op onze natuurlijke omgeving. Veel organisaties in de wereld hebben allemaal goede ideeën en voeren actie om op grote schaal destructie van de leefomgeving tegen te gaan. Misschien zijn we op kleinere schaal daarom wel apathisch. We denken: een ander regelt dat voor ons.
Dat kan eenzelfde apathie zijn als die welke de mens ten toon spreidt als er bijvoorbeeld iemand te water is geraakt. Een groep mensen kan staan kijken en denken dat een ander wel in het water zal springen, of 112 zal bellen. In de praktijk is het wel voorgevallen dat er dan niemand in het water sprong en de persoon verdronk! Kennelijk vinden het moeilijk om zelf verantwoordelijkheid of initiatief te nemen voor het grotere geheel.
Als het om het redden van onze leefomgeving gaat dan hoeven we niet angstig te zijn dat we terug moeten naar een tijd waarin we alles zelf verbouwen op het land, ons eigen huis bouwen of ons eigen vlees eerst moeten doden.  Wel kunnen we op andere vlakken onze verantwoordelijkheid nemen.
Dit zijn volgens mij de 7 belangrijkste stappen die we kunnen zetten om onze leefomgeving een handje te helpen:

1. Dat begint al heel simpel met het recyclen van ons afval. Hier in worden we geholpen door de overheid met alle verschillende kleuren kliko bakken die we hebben voor papier, bio-organisch- en restafval. En niet te vergeten de zakken en containers voor plastic afval. Sinds ik zelf het plastic uit mijn afval haal, zie ik dat mijn restafval gehalveerd is. Het geeft me een goed gevoel te denken dat 75% van mijn afval nu gerecycled wordt. Ik let nu ook meer op het kopen van goederen die van gerecycled materiaal gemaakt zijn.
2. Gebruik energie zuinige lampen. Je kunt er al bijna niet meer omheen in de winkels. Koop je een nieuwe lamp dan zit er al een led of spaarlamp in. Recycle langzamerhand de oude energieslurpende lampen en vervang ze door energiezuinige.
3. Ga voorzichtig om met water. Beperk de frequentie van een bad nemen, en verkort de douchetijd, of sla eens een dag over.  Hergebruik bijvoorbeeld restanten kookwater om de tuin te bewateren. We gebruiken ook heel veel water om de toiletten door te spoelen. Het is een goed idee om dat te beperken door bijvoorbeeld bij ‘kleine boodschappen’ pas na twee keer gebruik door te trekken. (Een grote boodschap spoel je natuurlijk wel meteen weg).

  
4. Het hangt af van de omgeving waarin je woont, maar als je een mogelijkheid hebt om groente, fruit, vlees of zuivelproducten aan te schaffen bij lokale tuinders of boeren, dan bespaar je veel op verpakkingsmaterialen en transportkosten. Helemaal mooi zou het zijn als je zelf heel ouderwets met een mand naar de tuinder gaat, zodat er helemaal geen verpakkingsmateriaal meer nodig is. Lukt dat niet, dan wordt het de papieren zak die weer bij het oud papier kan.

 
5. Helemaal niet meer reizen gaat ons natuurlijk niet lukken. Wel kunnen we efficiënt omgaan met ons benzine verbruik door niet voor ieder wissewasje meteen in de auto te springen, maar boodschappen of afspraken te combineren. Een kwestie van goed plannen.

 
6. Het gebruik van chemicaliën in de tuin moet ook flink teruggedrongen worden. Omdat we vaak letterlijk de grond (en daarmee het grondwater) aan het vergiftigen zijn. Er zijn steeds meer biologisch afbreekbare spullen op de markt.
7. Lange termijn denken: Als je bijvoorbeeld een keuken wilt kopen kun je denken aan kunststof. Het is mooi, handig schoon te maken en relatief goedkoop. Waar je meestal niet aan denkt is, dat deze kunststof is vervaardigd van allerlei chemicaliën die niet of moeilijk afbreekbaar zijn. We zijn al een heel eind met het recyclen van plastic, maar dat geldt zeker niet voor alle kunststoffen. Een houten keuken nemen zou beter zijn. Hout (geen fout tropisch hardhout natuurlijk) is duurzamer en kan vertimmerd worden of hergebruikt en desnoods nog in de open haard verdwijnen ter verwarming. Dit gaat niet lukken met kunststof. Beter nog: koop een keuken van gerecycled hout!

Recyclen wordt door sommigen tot kunst verheven, zie hier een mooi voorbeeld van plastic speelgoed recycling.

Het zijn kleine stappen om een oud vastgeroest leefpatroon te veranderen. Als we dit met zijn allen oppakken is het gevolg enorm! Op deze wijze leren we denken aan gevolgen op de lange termijn en bevorderen we onze verbinding met het grote ecologische geheel.

Wordt vervolgd.

Françoise Vaal

Voor counselling in de natuur klik hier

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder Dagboek, ecopsychologie, emoties, natuur, zintuigen

Ecopsychologie: 365 dagen Verbinden met de Natuur: Lui zijn is goed


5 augustus 2011 

Dag 31: Lui zijn is goed

“The World is not to be put in order; the World is order. It is for us to put ourselves in unison with this order” ~ Henri Miller

Als je zou denken dat er chaos heerst in de natuur door bijvoorbeeld alle overstromingen, tornado’s en vulkaanuitbarstingen, dan heb je het mis. Het brengt daarna chaos, maar de verschijnselen op zich zijn ordelijk. Als er teveel druk in een vulkaan ontstaat, dan barst hij uit. Als twee verschillende windstromen elkaar ontmoeten, dan krijg je een tornado, als er teveel regen valt, dan kun je een overstroming krijgen. De verschijnselen zijn heel logisch, en dus ook niet chaotisch.
Toch plakken wij mensen er graag een sticker op: De natuur is gevaarlijk en chaotisch (en moet beheerst worden voor onze veiligheid).

De nieuwe BBC serie ‘The Code’ bewijst eens te meer hoeveel orde er in de natuur heerst. Er zijn al twee delen uitgezonden (woensdagavond 22 u. BBC 2) en met verwondering heb ik naar de wiskundige achtergrond van de natuur gekeken.
In de afgelopen aflevering werd er gekeken naar de achtergrond van de honingraat. Waarom heeft een honingraat 6 kanten? Waarom hebben bijen dat zo bedacht?
Om dit te verklaren werd de hulp ingeroepen van een ‘Bubbleologist’, ofwel iemand die zeepbellen in bepaalde vormen (lees: verzamelingen van bellen) kan blazen. Ongelofelijk om te zien dat als er meerdere zeepbellen aan elkaar blijven kleven, ze automatisch de meest efficiënte vorm aannemen. Ze zoeken gezamenlijk naar de manier die de minste energie (of minste druk op de buitenkant) kost. Dit betekent dat de originele zeepbellen van vorm veranderen. Uiteindelijk zie je dan precies in het midden van een tros zeepbellen een hexagon (gelijkmatige zeshoek) ontstaan. Ja, je leest het goed: een zeepbel in zeshoekvorm, gelijkend op een honingraat.
Bijen hebben ook ooit aangevoeld dat het vormen van een zeskantige raat de minste energie kost om te maken. Ongetwijfeld heeft er wat trial & error plaatsgevonden in het verre verleden, maar uiteindelijk zijn ze de meest energie efficiënte vorm voor hun honingopslag gaan maken.

Er zit dus niet alleen systeem in de natuur, je kunt ook zeggen dat de natuur lui is. Het wil de minst mogelijke moeite doen om te kunnen bestaan. En dat geldt niet alleen voor organismen maar ook voor de vorming van stenen en kristallen. Op dat vlak staan wij mensen nog heel dicht bij de natuur: het liefst doen wij ook zo min mogelijk moeite voor een zo hoog mogelijk rendement.

Het verwonderlijke is dat het in onze industrie, bijvoorbeeld de olie- of mijnbouw industrie, precies andersom lijkt te gaan. Daarin doen we heel veel moeite, we graven en graven, doen dat met vervuilende machines, maken de Aarde stuk, moeten dingen dan ook nog vervoeren en met heel veel hoge temperaturen verwerken voordat het eindelijk iets kan worden. Kortom: wij zijn nog steeds zoekende naar de meest efficiënte manieren om onze energie te gebruiken, terwijl dat in de natuur heel normaal is. Wij creëren zelf een chaos in een ordelijke en efficiënte omgeving.
Gebruik maken van zonne-energie is behoorlijk efficiënt omdat het in grote hoeveelheden aanwezig is. We zijn toch chaotisch bezig als we daar niet nog meer gebruik van maken? We mogen best lui zijn. Lui zijn is in dat opzicht zelfs goed! Pas dan zijn wij, zoals Miller in het citaat zegt, ‘in unison’ met de Aardse orde.

Wordt vervolgd.

Françoise Vaal

Voor counselling in de natuur klik hier

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder Dagboek, Dieren, ecopsychologie, emoties, natuur, zintuigen

Ecopsychologie: 365 dagen Verbinden met de Natuur: Dichterbij leven


18 juli 2011

Dag 13: Dichterbij leven

 Gister noemde ik terloops dat wij eigenlijk nog een paar planeten nodig hebben als we zo blijven leven als we doen. Ik vind het van de gekke dat er mensen zijn die deze waarschuwing niet serieus nemen. Die dus niet kijken naar hoe we het Hier en Nu anders moeten gaan leven, maar vooral denken: “We moeten zo blijven doorgaan, we halen het gewoon ergens anders vandaan!” Zie hier het bericht dat ik vorige week in The Ecologist las over mijnbouw plegen op de maan. Nu houd ik zeker van science fiction maar wat een waanzin om daar veel geld in te pompen terwijl problemen eigenlijk ter plekke opgelost dienen te worden.
Eén van de belangrijkste principes in de natuur is: werk met datgene dat dichtbij voorhanden is. (zie de Life’s Principles van het Biomimicry Institute)
Met andere woorden:
1. gebruik de grondstoffen die in de buurt beschikbaar zijn (dus niet via lange, dure en verontreinigende transporten). Een boom betrekt water ter plekke om te groeien, graaft met zijn wortels hooguit nog wat dieper, maar haalt het niet van 100 km verderop, dat is niet economisch.
2. zorg voor coöperatieve lokale verhoudingen en creëer zo een win-win situatie. Als de boom te groot wordt en alle mineralen uit de grond trekt, groeit er niets meer in zijn omgeving. Als er niets meer groeit, krijgt hij geen minerale voeding meer van de andere planten en sterft uiteindelijk zelf.
3. zorg ervoor dat eindproducten lokaal ook weer gerecycled kunnen worden en als basis dienen voor iets anders. De gevallen bladeren van de boom zijn ook weer goede voeding voor de boom zelf, en voor andere organismen.

Wat zou het toch mooi zijn als wij mensen dit natuurlijke principe ook zouden perfectioneren.
De groene business goeroe Gunter Pauli (Blue Economy) legt in deze video een mooi feedback systeem uit waar alle betrokkenen iets aan hebben. (Voor cradle to cradle zie ook deze leuke animatie)

Hoe ziet de psychologische kant van eerder genoemd natuurlijk principe eruit?
Wij mensen kunnen ook alleen maar groeien en bloeien in een omgeving die dat toestaat.
Als we afhankelijk zijn van empathie en zorgzaamheid die alleen maar op afstand is (telefoon/internet), dan geeft dat niet de voldoening dan wanneer het uit de directe naaste omgeving komt. (ad 1)
Worden we onderdrukt of klein gehouden dan is er geen sprake van win-win, groeien we niet en komen we vast te zitten. Als onze omgeving letterlijk of figuurlijk disharmonie uitstraalt, nemen wij dit over en worden we ongelukkig. Voor ieder mens is het van belang de mensen om zich heen te hebben die bij hem/haar passen. Belangrijk is om je in relaties te bevinden waar allen zichzelf kunnen zijn, win-win dus (ad 2).
Als je het leven kunt leiden waarin de omgeving en de mensen bij je passen en je ook nog het werk doet dat bij je past in een tempo dat overeenstemt, dan ben je een gelukkig mens. Geef je deze wijsheid door aan je omgeving of je nakomelingen, dan is je “feedback loop” geslaagd. (ad 3)

Ik krijg iedere dag meer en meer respect voor de systemen die de natuur allang heeft bedacht.

Wordt vervolgd.

Françoise Vaal

Voor counselling in de natuur klik hier

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder Dagboek, ecopsychologie, emoties, natuur, zintuigen